પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ
દિલ્હીના છેલ્લા હિન્દુ સમ્રાટ

પૃથ્વીરાજ ચૌહાણે પોતાના શાસનકાળ દરમિયાન અનેક યુદ્ધો લડ્યા અને વિજય મેળવ્યા. તેમણે આસપાસના અનેક રાજ્યો સામે લડત આપી અને પોતાના સામ્રાજ્યનો વિસ્તાર કર્યો. તેમનું સામ્રાજ્ય થાનેશ્વર (હરિયાણા) થી આગ્રા સુધી અને અજમેરથી દિલ્હી સુધી ફેલાયેલું હતું.

તેમણે અનેક રાજપૂત રાજ્યો સાથે મૈત્રી સંબંધો સ્થાપ્યા અને ચંદેલ, પરમાર, ચાલુક્ય અને ગહડવાલ રાજવંશો સાથે સંબંધો બાંધ્યા. તેમનો સૌથી મોટો શત્રુ કન્નૌજનો રાજા જયચંદ હતો, જે પાછળથી મોહમ્મદ ઘોરી સામેના યુદ્ધમાં મહત્વપૂર્ણ બન્યો.

પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ ભારતીય ઇતિહાસમાં દિલ્હીના છેલ્લા હિન્દુ શાસક તરીકે યાદ રાખવામાં આવે છે. તેમની વીરતા, પરાક્રમ અને સંયોગિતા સાથેના પ્રેમની કથાઓ આજે પણ ભારતીય લોકકથાઓ અને સાહિત્યમાં જીવંત છે.

તેમનો પરાજય ભારતીય ઇતિહાસનો એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક હતો. તે પછી દિલ્હીમાં ઇસ્લામિક શાસન શરૂ થયું જે સદીઓ સુધી ચાલ્યું. પરંતુ પૃથ્વીરાજની વીરતા અને રાજપૂત શૌર્યનું એ શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ બની રહ્યું.

"પૃથ્વીરાજ રાસો" મહાકાવ્યમાં તેમના જીવનની વિગતવાર વાર્તા છે. આ કાવ્ય મધ્યકાલીન ભારતીય સાહિત્યની એક મહત્વની કૃતિ છે અને રાજપૂત સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓની અમૂલ્ય માહિતી આપે છે.